Storytelling voor wetenschappers: waarom zou je?

Storytelling voor wetenschappers: waarom zou je?

Deze blog is onderdeel van de serie Wetenschap & Storytelling

Regelmatig beginnen we een workshop Scientific Storytelling met de vraag: waarom storytelling? Het kost immers best wat tijd en energie om van wetenschappelijke content een verhaal te maken. Het is veel makkelijker om gewoon je publicatie (die je toch al hebt geschreven) uit te delen aan je beoogde publiek. Maar zoals de meeste deelnemers in onze workshops al wel ervaarden: dat werkt niet. Wetenschappelijke content is al snel taai of soms zelfs ronduit saai. Een verhaal lost dit op.

Een verhaal maakt de materie:

Begrijpelijk
Boeiend
Makkelijker om te onthouden

Verhalen zijn daarmee een mooie manier om kennis door te geven. Laten we even kijken naar de drie punten.

Marloes

Auteur: Marloes ten Kate

Benieuwd naar meer Wetenschap & Storytelling?
Klik hier!

1. Begrijpelijk

Een verhaal is begrijpelijk, omdat een verhaal context geeft aan feiten.

Stel we nemen twee feiten: de koning ging dood en de koningin ging dood. Dan zegt dit ons nog niet zo veel. Zodra we er een verhaaltje van maken, gaan de feiten meer leven:

Er was eens een koning, die ten strijde ging. Zijn land werd aangevallen door een vijandig leger. Dapper vocht hij, maar het leger was te sterk. De koning stierf op het slachtveld. De koningin hoorde het nieuws en stierf van verdriet.

Door het verhaal begrijpen we beter hoe feiten ten opzichte van elkaar staan. Ze bieden ons een context.

2. Boeiend

Een verhaal is boeiend omdat er emoties in zitten. Emoties maken dat we meeleven, het beter onthouden en zelfs beter begrijpen. Emoties geven namelijk ook context aan een verhaal. Is die piek in de grafiek zorgelijk, neutraal of iets om blij over te zijn? Als we het niet weten, kunnen we de feiten niet duiden. Door informatie in een verhalende vorm te gieten, ontstaat de mogelijkheid om emoties over te brengen aan het publiek.

Voorbeeld: kruip in de huid van de jager-verzamelaar
Ik sprak laatst met een voedselwetenschapper die bezig was een lezing te maken over wat gezond eten is en waarom. Zijn vertrekpunt was de steentijd, hoe onze voorouders aten, waarom dat gezond was en wat dit betekent voor een gezond dieet vandaag de dag. Hij wilde vertellen dat de jager-verzamelaars in de steentijd noten, zaden, vruchten, bladgroenten, vlees en vis aten. Waar ze die vonden, hoe ze het bereiden, welke voedingsstoffen ze daarmee binnen kregen, et cetera. Een interessant onderwerp met een logische opbouw. Maar het zou een saaie opsomming van feiten worden en de aandacht van het publiek zou waarschijnlijk snel verslappen. Om dat te voorkomen, raadde ik aan om de feiten om te zetten in een verhaal.
Bijvoorbeeld zo:

Stel je voor, we gaan terug in de tijd, je bent een jager-verzamelaar. Je wordt wakker en de zon komt net op. Je rekt je uit en je hebt honger. Er bestaan nog geen supermarkten, een koelkast heb je ook niet, dus waar ga je naartoe om eten te halen?

Zo zet je het publiek veel actiever in een modus waarbij ze zelf op een speelse manier gaan nadenken over wat er in de tijd van de jagers-verzamelaars gegeten werd. Bij een lezing kun je zo’n vraag zelfs interactief maken. Wellicht zegt dan iemand: “Ik zou op een konijn gaan jagen.” Een ander zegt dan misschien: “Ik zou kijken of er wat eetbaars vlakbij groeit.” Na een aantal antwoorden die je uit het publiek haalt, of die je zelf vertelt, heb je de feiten alsnog overgebracht. Inderdaad, jager-verzamelaars aten groentes, fruit, vlees, vis et cetera.

Dezelfde informatie kun je kortom via een verhaal op een boeiende manier over brengen die beter beklijft.

3. Makkelijker te onthouden

Omdat verhalen geladen zijn met emotie en omdat verhalen ons een context geven voor de feiten, zijn ze ook makkelijker te onthouden.

Wetenschappelijke informatie heeft de valkuil om via opsommingen van losse feiten gepresenteerd te worden. Opsommingen zijn niet alleen saai. Ze zijn ook moeilijk te onthouden. Vergelijk het met een schaker die stukken op een bord beter kan onthouden dan een leek. Voor de leek zijn de stukken betekenisloos. Als de leek acht stukken op een bord moet onthouden, is dat pittig. Voor een schaker is het een eitje, omdat die direct een situatie, een verhaal, voor zich ziet. Zouden we de stukken vervangen voor willekeurige objecten, dan doet de schaker het plots net zo slecht als de leek. Kortom, een context, een verhaal, maakt dus veel uit in ons begrip en daarmee in het onthouden van de informatie.

Emotie speelt hierin ook een grote rol. We onthouden zelden dingen die weinig lading hebben. Weet jij nog wat je een maand geleden op dinsdag deed? Nee hè? Maar weet je nog wat je met je verjaardag hebt gedaan? Vast wel. De kans is groot dat je jouw verjaardag sneller terug kunt halen, dan een willekeurige dag. Alles met emotie, of dit nu negatief of positief was, beklijft veel beter in ons geheugen.

Samengevat: er zijn veel voordelen om jouw wetenschappelijke informatie in een verhalende vorm te zetten. Je brengt kennis er effectiever mee over op je publiek.

Serie: Wetenschap & Storytelling

Hoe maak je wetenschap toegankelijk? Scientific Storytelling & SOON media helpen wetenschappelijke organisaties met het toegankelijk maken van hun verhaal. Zowel in de vorm (welke content?) als in de manier waarop (workshops presentatie en storytelling). In deze serie blogs legt Marloes je uit waarom storytelling dé manier is om je verhaal begrijpelijk te maken.

Jouw wetenschapsverhaal vertalen naar begrijpelijke taal?